Danışma Hattı

0539 890 59 50

Gıda Bağımlılığı

Gıda Bağımlılığı Nedir?

Gıda bağımlılığı, olumsuz sonuçlara rağmen insanlarda ödül sistemini belirgin şekilde aktive eden, zorlu tüketilen (örneğin yüksek yağ ve yüksek şeker) gıdaların tüketilmesiyle karakterize edilen davranışsal bir bağımlılıktır (Olsen, 2011). Gıda bağımlılığı, kontrolsüz yeme sıklığıyla uğraşan kompülsif aşırı yiyen anlamına gelir. İlk başta gıda bağımlılığı istek olarak başlar, bu yüzden kişi aniden gıda almamakla başa çıkamayacağından habersiz kalır. Daha sonra, daha fazla yiyeceğe duyulan ihtiyaç karşılanmadığında, kişinin davranışı değişmeye başlar. Bu nedenle dürtü gerçekleştiğinde, aşırı yeme, obezite ve bulimia gibi rahatsızlıklar ile sonuçlanabilir (Goldberg, 2014).

Gıda Bağımlılığı Belirtileri

Bir gıda bağımlılığı, temel olarak yalnızca yeme özelliği olan, yeme alışkanlığı gibi zorlayıcı bir aşırı yemeğe neden olur. Bir kişinin zorunlu aşırı yemek yemekten muzdarip olabileceğine dair birkaç potansiyel işaret vardır (Goldberg, 2014).

Kompülsif aşırı yiyenlerin ortak davranışları:

  • Yalnız yemek yemeyi
  • Hızlı yemek yemeyi
  • Hızlı kilo almayı
  • Mideye rahatsız hissetme noktasına kadar yemek yemeyi içerir.

Diğer işaretler arasında hareket kabiliyetinde önemli derecede azalma ve ağırlık kazancı nedeniyle faaliyetlerden çekilme sayılabilir. Duygusal göstergeler suçluluk duygusu, kontrol kaybı hissi, depresyon ve ruh hali değişimlerini içerebilir.

Tüketimi gizlemek, yiyecek bağımlılığının olmasının bir sonucu olabilecek diğer belirtilerin duygusal bir göstergesidir. Yiyecek tüketiminin saklanması gizlice yemek yemeyi; gece geç saatlerde, herkes uykuda iken, arabada ve özel yiyecekleri tüketmeye hazır olana kadar bazı yiyecekleri saklar. Tüketimi gizlemenin diğer belirtileri, arzulanan belirli yiyecekleri yemek için sosyal etkileşimlerden kaçınmaktır. Diğer duygusal göstergeler iç suçluluktur. Bu da lezzetli yemeğin tüketilmesinin neden faydalı olacağına dair bahaneler uydurmayı ve tüketmeden kısa bir süre sonra bu konuda suçlu hissetmeyi içerir.

Yiyecek bağımlılığının bazı fiziksel belirtileri vardır (Wikipedia, 2017):

  • Azalan enerji; geçmişte olduğu kadar aktif olamamak, çevrede diğerleri kadar aktif olamamak, aynı zamanda enerji eksikliğinden dolayı verimin düşmesi,
  • Uyumakta güçlük çekmek; yorgunluk, aşırı uyku, ya da tam tersi gibi her zaman yorgun olmak ve uykusuzluk gibi uyuyamamak,
  • Diğer fiziksel belirtiler olarak; huzursuzluk, sinirlilik, sindirim bozuklukları ve baş ağrısıdır.


Gıda Bağımlılığının Etkileri

Yiyecek bağımlılığı, özellikle uzun süreli, bir kişinin yaşamının tüm yönlerinde olumsuz sonuçlara yol açarak zararlı ve kronik belirtilere neden olabilir (Wikipedia, 2017).

Fiziksel Sonuçlar

Yemek yeme, beyinin ödüllendirici mekanizmasında dopamin salgılanması sonucunda kısa süreli mutluluk oluşturur. Aşırı gıda alımı sağlık sonuçları şiddetli olabilir.

Bir gıda bağımlısı obeziteye sahipse, aşağıdakilerle ilişkilendirilebilir:

  • Şeker hastalığı
  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolesterol ve trigliseritler
  • Dizlerde osteoartrit
  • Derideki mantar enfeksiyonları, temizlenmesi zor kıvrımlar
  • Konjestif kalp yetmezliği
  • Nefes darlığı
  • Koroner arter hastalığı
  • Ölüm
  • Obezite yeme davranışı veya fast-food, kişilik sorunları, depresyon, bağımlılık ve genetik ile ilişkilendirilmiştir. Epidemik obezitenin önerilen bir açıklaması gıda bağımlılığıdır.


Psikolojik Sonuçlar

Psikolojik ve zihinsel etkiler yıllarca bir kişiyi yoğunlaştırabilir ve rahatsız edebilir. Bunlar umutsuzluk, güçsüzlük, izolasyon, utanç, depresyon, kendinden nefret etme, suçluluk, intihar düşünceleri, intihar girişimleri ve kendine zarar verme davranışlarını içerebilir.

İlişkisel Sonuçlar

Yiyecek bağımlılığı ilişkileri, özellikle aile içindekileri etkiler. Bunun nedeni, bağımlılığı olan kişinin, gıdalardan insanlardan çok daha fazla ilgisi olmasıdır. Yiyecekler en güvenli, en önemli ve anlamlı ilişki haline gelir. Arkadaşlarınızla ve ailenizle diğer bağlantılar arka koltukta. Bu genellikle diğerlerinden derinlemesine bir izolasyon hissine yol açar. 

BDT ile Gıda Bağımlılığı

Gıda bağımlılığı gibi rahatsız edici duygularımız ve kendini yıkıcı davranışlarımız mantıksız düşüncemiz tarafından üretiliyor. Ana suçlu, işlevsiz ailemiz, genetik eğilimlerimiz ya da karşılaştığımız haksız muamele değil. Sonuç olarak, gerçekçi olmayan içsel diyaloğumuzu değiştirmek, duygusal ve davranışsal gelişim için temel yol bilişsel davranışçı terapiden geçer (Edelstein, 2015).







Kaynakça

Edelstein, M. R. (2015). A different cbt approach to eating addiction. PsychologyToday. Erişim adresi: https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-three-minute-therapist/201510/different-cbt-approach-eating-addiction

Goldberg, J. (August 21, 2014). "Food Addiction". WebMD. Erişim adresi: http://www.wikizero.biz/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvRm9vZF9hZGRpY3Rpb24jUHJvZ25vc2lz

Olsen, C. M. (2011). "Natural rewards, neuroplasticity, and non-drugaddictions. Neuropharmacology. 61 (7): 1109–22.

Wikipedia (2017). Foodaddiction. The Free Encyclopedia. Erişim adresi: http://www.wikizero.biz/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvRm9vZF9hZGRpY3Rpb24jUHJvZ25vc2lz