Danışma Hattı

0539 890 59 50

Sigara Bağımlılığı

Sigara Bağımlılığı Nedir?

Nikotin bağımlılığı - aynı zamanda sigara bağımlılığı olarak da adlandırılır - nikotininin neden olduğu tütün ürünlerine bağımlılıktır. Nikotin bağımlılığı, size zarar vermesine rağmen maddeyi kullanmayı bırakamayacağınız anlamına gelir. Nikotin beyninizde geçici olarak sevindirici fiziksel ve ruh hal değiştirici etkiler üretir. Bu etkiler sizi tütün kullanmaya ve bağımlılığa yol açmaya zorluyor. Aynı zamanda, tütün kullanımını durdurmak, sinirlilik ve kaygı dahil olmak üzere yoksunluk belirtilerine neden olmaktadır.

DSM-5 Belirtileri

Sigara bağımlılığı için DSM-5 belirtileri şunlardır (APA, 2013):

  • 12 aylık bir süre içinde meydana gelen, aşağıdakilerden en az ikisinin gösterdiği gibi klinik olarak önemli bir bozulmaya yol açan sorunlu bir tütün kullanımı olur.
  • Tütün genellikle amaçlanandan daha fazla miktarda veya daha uzun bir sürede alınır.
  • Tütün kullanımını azaltmak veya kontrol etmek için ısrarcı bir istek veya başarısız çabalar vardır.
  • Tütün elde etmek veya kullanmak için gerekli faaliyetlerde çok fazla zaman harcanır.
  • Tütün kullanmak için güçlü bir istek ya da dürtü vardır.
  • Tekrarlayan tütün kullanımı, işte, okulda veya evde önemli rol yükümlülüklerini yerine getirememe ile sonuçlanır.
  • Tütünün etkilerinden kaynaklanan, daha şiddetli olan sürekli veya tekrarlayan sosyal problemlere sahip olmasına rağmen devam eden tütün kullanımı vardır (örneğin tütün kullanımıyla ilgili diğerleriyle tartışmalar).
  • Önemli sosyal, mesleki veya rekreasyonel aktivitelerden vazgeçilir veya azaltılır.
  • Fiziksel olarak tehlikeli olduğu durumlarda tekrarlanan tütün kullanımı vardır (örneğin yatakta sigara içilmesi).
  • Tütün kullanımından kaynaklanan daha şiddetli ve sürekli veya tekrarlayan fiziksel veya psikolojik bir problemin olmasına rağmen, tütün kullanımı devam etmektedir.


1. Aşağıdakilerden herhangi biri ile tanımlandığı gibi tolerans olması:

  • İstenilen etkiyi elde etmek için belirgin miktarda arttırılmış tütün ihtiyacı,
  • Aynı miktarda tütün kullanımının devam etmesiyle belirgin biçimde azalmış bir etki.

2. Aşağıdakilerden herhangi birinin gösterdiği gibi para çekme:

  • Tütün için karakteristik yoksunluk sendromu,
  • Geri çekilme belirtilerini hafifletmek veya önlemek için tütün veya nikotin gibi yakından ilişkili bir madde alma.


Eş Bozukluklar

Sigara bağımlılığı için eş belirtiler şunlardır (APA, 2013):

  • Sigaradan kaynaklanan en yaygın tıbbi hastalıklar kardiyovasküler hastalıklar
  • Kronik obstrüktif akciğer hastalıkları
  • Kanserler
  • Sigara kullanımı ayrıca düşük doğum ağırlığı ve düşük gibi perinatal sorunlarını da arttırır.

En yaygın psikiyatrik komorbiditeler:

  • Alkol/madde kullanımı
  • Depresyon
  • Bipolar
  • Kaygı
  • Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu


BDT ve Sigara Bağımlılığı

Sigara bağımlılığında BDT ile düşünceyi değiştirmek önemlidir. Çünkü sigara ile ilgili olumlu düşüncelerini değiştiremeyen insanlar sigarayı bıraktıklarında bir kayıp ve eksiklik duygusu yaşarlar, kendilerini cezalandırılmış ve güçsüz hissederler, sigarayı içenlere imrenirler ve özlem duyarlar. Bu duygularla bu kişilerin bir süre sonra sigaraya başlamaları beklenen bir davranış olur. Oysa sigara ile ilgili düşünceleri olumsuz olan bir sigara içicisi hem bırakma sürecinde daha az sıkıntı çekecek hem de tekrar başlama riski daha düşük olacaktır. Çünkü başarı, kendisi için iyi bir şey yapma, kendine ait korku ve kaygılarından kurtulma ve iyimserlik duyguları ile kendilerine olan güven ve saygıları artacak, hatta sigara içenlere acımaya başlayacaklardır. Sigara içerek bedenimi zehirliyorum, kendime kötülük ediyorum, bırakırsam daha sağlıklı olacağım diye düşünen bir kişi, içtiği zaman suçluluk duygusu hissedecek, bırakma isteği gelecek, bıraktığı zaman mutluluk ve kendine güven duyacaktır. Davranış olarak da sigara içmekten kaçınacak ve bırakma arayışına girecektir (Şengezer, 2016).

Yapılan Çalışmalar

Yeşildal ve arkadaşlarının (2014) yaptığı bir çalışmada, 102 sigara bağımlısının BDT tekniğinin sonucunda, 3. günde danışanların %17’sinin sigara içmeye devam ettiği, %19’unun içmemeyi başarmış fakat zorlanıyor olduğu, %25’inin kendisini iyi hissettiği, %39’unun ise çok iyi hissettiği bulunmuştur. İlk yılın sonunda 102 kişinin 39’u sigarayı bırakmıştır (%38).






 

Kaynakça

American Psychiatric Association. (2013). Tobacco-related disorders. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Washington, DC: American Psychiatric Publishing, 571-574.

Şengezer, T. (2016). Tütün bağımlılığında bilişsel-davranışçı tedavi yöntemleri. Güncel Göğüs Hastalıkları Serisi, 4(1), 97-103.

Yeşildal, A., Oğuz, G., Güven, M., Sungur, M. Z. ve Üstünuçar, İ. (2014). Sigara bağımlılığı tedavisinde bilişsel davranışçı grup terapisi. Bağımlılık Dergisi, 15(2), 76-84.