Danışma Hattı

0539 890 59 50

Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu

Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu Nedir?

Öfkeden kudurma, saldırgan tutum sergileme, davranışsal veya sözel olarak ortaya çıkabilen bozukluğa yıkıcı duygudurum bozukluğu denir. Öfke, normal duruma bağlı olmamalıdır. Bu rahatsızlık, normal duruma bağlı öfke ve saldırganca tutumdan ayrılmalıdır. Örneğin kişi haksızlığa uğradığında doğal olarak öfkelenir. Ancak öfke, aşırı ve duruma bağlı değilse, çıldırmışçasına ve saldırganca gözleniyorsa, yıkıcı duygudurum rahatsızlığından söz edilmesi muhtemeldir (Kurtoğlu, 2017).

Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğunun Belirtileri  

Yıkıcı duygudurum bozukluğu DSM-5 belirtileri şunlardır:

  • Şiddetli tekrarlayan öfke patlamaları, duruma veya provokasyon yoğunluğuna veya süresine brüt olarak oran dışı olan sözlü (örneğin insanlara veya mülke yönelik fiziksel saldırganlık) ve/veya davranışsal olarak (örneğin insanlara veya mülke yönelik fiziksel saldırganlık) ortaya çıkmıştır.
  • Öfke patlaması gelişimsel seviyeyle tutarsızdır.
  • Öfke patlamaları ortalama olarak haftada üç veya daha fazla kez gerçekleşir.
  • Öfke arasındaki ruh hali, günün hemen hemen her günü sürekli olarak huzursuz veya sinirlidir ve diğerleri tarafından gözlenebilir (örneğin ebeveynler, öğretmenler, akranlar).
  • Kriter A ve D, 12 ay veya daha uzun süredir mevcut olup bu süre zarfında, bireyin Kriterler A ve D'deki tüm belirtiler olmadan arka arkaya 3 veya daha fazla ay süren bir dönemi olmamıştır.
  • Kriter A ve D, üç ortamdan en az ikisinde (yani, evde, okulda, akranlarla birlikte) bulunur ve bunlardan en az birinde şiddetlidir.
  • Belirtiler, ilk 6 yaşından önce veya 18 yaşından sonra ilk kez görülmemektedir.
  • Tarih veya gözlem ile, A ve E kriterlerinin başlama yaşı 10 yıldan önce,
  • Bir manik veya hipomanik atak için geçen süre hariç tam belirtilerin karşılandığı 1 günden fazla süren belirli bir süre hiç olmamıştır.

Not: Oldukça olumlu bir olay veya öngörüsü bağlamında meydana gelenler gibi gelişimsel olarak uygun ruh hali yükselmesi, mani veya hipomani belirtisi olarak düşünülmemelidir.

  • Davranışlar yalnızca majör depresif bozukluk sırasında ortaya çıkmaz ve başka bir zihinsel bozuklukla (örneğin otizm spektrum bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu, ayrılma kaygısı bozukluğu, kalıcı depresif bozukluk (distimi) daha iyi açıklanmaz. 

Not: Bu bozukluk, büyük depresif bozukluk, dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu, davranış bozukluğu ve madde kullanım bozuklukları dahil olmak üzere başkalarıyla bir arada bulunabilmesine rağmen, karşıt meydan okuyan bozukluk, aralıklı patlayıcı bozukluk veya bipolar bozuklukla birlikte bulunamaz. Belirtileri hem yıkıcı ruh hali düzenleme bozukluğu hem de muhalif savunma bozukluğu belirtileri gösteren kişilere sadece yıkıcı ruh hali düzenleme bozukluğu denilmelidir. Eğer bir kişi daha önce manik veya hipomanik bir olay yaşamışsa, yıkıcı duygudurum bozukluğu denilmemelidir.

  • Belirtiler, bir maddenin fizyolojik etkilerine veya başka bir tıbbi veya nörolojik duruma bağlı değildir (Reynolds ve Kamphaus, 2013).


Ayırıcı Belirti

Yıkıcı duygudurum düzenleyememe bozukluğu ayırıcı belirtileri şunlardır (Songur, 2016):

  • Duyusal bozukluklar (özellikle sağırlık ve görme bozukluğu)
  • İlaca bağlı dikkat eksikliği (örneğin antihistaminik, beta-agonistler, fenobarbital)
  • Epilepsi
  • Tiroid sendromu
  • Frajil x sendromu
  • Fetal alkol sendromu
  • Öğrenme güçlükleri
  • Mental retardasyon
  • Frontol lob absesi 
  • Neoplazmalar
  • Madde kötüye kullanımı
  • Kurşun zehirlenmesi
  • Yaygın gelişimsel bozukluk
  • Karşıt gelme bozukluğu
  • Davranım Bozukluğu
  • Duygudurum bozukluğu 
  • Kaygı bozukluğu 
  • Davranım bozukluğuyla birlikte uyum bozuklukları
  • Kişilik bozuklukları
  • Obsesif kompülsif bozukluk
  • Bipolar bozukluk


BDT ile Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu

Bilişsel davranışçı terapi, kişinin öfkesini düzenleme ve düşmanca tepkilerine katkıda bulunan sıkıntıları belirleme ve yeniden etiketleme becerilerini öğretir. Verilen günlük ödevler kişideki olumlu davranışları pekiştirir (Roy ve diğerleri, 2014). 




Kaynakça

Kurtoğlu, M. (2017). Bir Depresyon Türü: Yıkıcı Duygudurumu Düzenleyememe Bozukluğu. Rehabilitasyon. Erişim adresi: https://www.rehabilitasyon.com/makale/Bir_Depresyon_Turu-2_CJ0uCJW_34

Reynolds, C. R. ve Kamphaus, R. W. (2013). Disruptive Mood Dysregulation Disorder. Pearson. Erişim adresi: https://images.pearsonclinical.com/images/assets/basc-3/basc3resources/DSM5_DiagnosticCriteria_DisruptiveMoodDysregulationDisorder.pdf

Roy, A. K., Lopes, V. ve Klein, R. G. (2014). Disruptive Mood Dysregulation Disorder (DMDD): A New Diagnostic Approach to Chronic Irritability in Youth. Am J Psychiatry. Erişim adresi: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4390118/pdf/nihms671626.pdf

Songur, E. (2015). Yıkıcı Davranım Bozuklukları. [Powerpoint slaytı]. Erişim adresi https://docplayer.biz.tr/5691220-Yikici-davranim-bozukluklari.html