Danışma Hattı

0539 890 59 50

Panik Bozukluk (Panik Atak)

Panik Bozukluk Nedir?

Panik bozukluk, beklenmedik panik ataklar ile seyreden, aniden ortaya çıkan yoğun bir korku ve rahatsızlık dönemi olarak tanımlanır. En temel özelliği yineleyici, ne zaman başlayacağı önceden kestirilemeyen beklenmedik panik ataklarının görülmesidir.

Tipik belirtiler olarak; nefes almakta güçlük, baş dönmesi, titreme, sıcak veya soğuk basma, göğüste rahatsızlık hissi ve ölüm korkusu gösterilebilir. Bu fizyolojik belirtilerin yanı sıra; plan yapma, düşünme gibi yetilerin geçici olarak kaybedilmesi ve bulunan ortamdan kaçmak veya uzaklaşmak için yoğun bir istek duyulması panik bozukluğun diğer temel belirtilerindendir.

Bu panik ataklar, aniden ve beklenmedik biçimde ortaya çıkan, 10-15 dakika ile bir saat arası sürebilen bedensel belirtilerin eşlik ettiği yoğun bir kaygı nöbetidir. Bireyler, yaşadıkları bu anları çok korkutucu, dehşet verici ve yaşamlarının en kötü deneyimi olarak tanımlamaktadırlar. Bunun nedeni ise atak sırasında ortaya çıkan şiddetli, bedensel ya da bilişsel belirtilerdir. Panik bozukluğu kapsamında yaşanan panik ataklarının diğerlerinden ayırt edici niteliği ise bir nedene bağlı olmaksızın kendiliğinden ve beklenmedik biçimde ortaya çıkmasıdır. Bu nedenle, panik atak deneyimi olan kişilerin sıklıkla acil servislere, kardiyoloji, dahiliye ya da nöroloji doktorlarına başvurdukları gözlemlenmektedir.

Panik ataklar, temel olarak iki biçim de kendini gösterebilir:

Beklenmedik panik ataklar: Panik atağın ortaya çıkması herhangi bir durumsal tetikleyici ile ilgili değildir. Ataklar genellikle nedensiz ve spontane olduğu için danışanlar atağın ne zaman ve nerede geleceğini bilememektedir.

Durumsal panik ataklar: Panik atağın ortaya çıkması durumsal bir tetikleyici ile ilişkilendirilir. Bu durumsal tetikleyici ile karşılaşıldığında ya da karşılaşılacağı düşünüldüğünde ortaya çıkmaktadır. Başka deyişle bu atakların ne zaman ve nerede olacağı önceden kestirilebilir. Durumsal ataklar daha çok sosyal ve basit fobilerde görülmektedir.

Panik bozukluğa sahip bireylerin önemli bir kısmında hem durumsal hem de spontane ataklar birlikte bulunabilmektedir.

Panik Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Panik bozukluk belirtileri şöyledir:

1. Yineleyen beklenmedik panik atakları: Bir panik atağı dakikalar içinde doruğa ulaşan ve o sırada aşağıdaki belirtilerden dördünün ya da daha çoğunun ortaya çıktığı, birden yoğun bir korku ya da yoğun bir içsel sıkıntının bastırdığı durumdur:

  • Çarpıntı, kalbin küt küt atması ya da kalp hızının artması
  • Terleme
  • Titreme ya da sarsılma
  • Soluğun daraldığı ya da boğuluyor gibi olma duyumu
  • Soluğun tıkandığı duyumu
  • Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkışma
  • Bulantı ya da karın ağrısı
  • Baş dönmesi, ayakta duramama, sersemlik ya da bayılacak gibi olma duyum
  • Titreme, üşüme, ürperme ya da ateş basması duyumu
  • Uyuşmalar (duyumsuzluk ya da karıncalanma duyumları)
  • Gerçek dışılık
  • Denetimini yitirme ya da çıldırma korkusu
  • Ölüm korkusu


2. Ataklardan en az birinden sonra, aşağıdakilerden biri ya da her ikisi de bir ay ya da daha uzun sürer: 

  • Başka panik ataklarının olacağı ya da bunların olası sonuçlarıyla ilgili olarak bir kaygı duyma ya da tasalanma
  • Ataklarla ilgili olarak, uyum bozukluğuyla giden davranış değişiklikleri gösterme (örneğin spor yapmaktan kaçınma)


3. Bu bozukluk, madde kötüye kullanımı ya da başka bir sağlık durumunun (hipertiroid, kalp hastalığı vb.) fizyoloji ile ilgili etkilerine bağlanamaz.

4. Panik bozukluk başka bir ruhsal bozuklukla açıklanamaz.

Sonuç olarak, panik atak deneyimine sahip bireyler o korkutucu anı tekrar yaşamak istememektedirler. Bu sebeple, kendilerinde yeni bir panik atağı geçirebilme korkusu geliştirebilirler. Bu kaygılı bekleyiş içinde bireyler ne zaman panik atak yaşayacaklarını kestirmek amacı ile çevresel ve bedensel ipuçlarını sürekli değerlendirmeye çalışmaktadırlar. Bu durum, doğal olarak, birçok yanlış çıkarım ve inançlara yol açmakta ve hatta kişinin gündelik yaşamını sekteye uğratacak boyuta varabilmektedir. Örneğin gündelik yaşam ve sosyal ilişkiler giderek kısıtlanabilmektedir.

Panik bozukluk sürecinde genelde farmakoterapi ve bireysel psikoterapi bir arada kullanılmaktadır. Siz de psikoterapi yardımı almak isterseniz kurumumuzun iletişim bilgilerinden bize ulaşabilirsiniz.

Kaynakça

Altıntaş, E., Uğuz, Ş. ve Levent, B. (2015). Quality of Life in Panic Disorder: Follow Up Study for 3 Month. Çukurova Medical Journal. 40: 288-297.

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Arlington.

Köroğlu, E. (2014). Tanı Ölçütler, Başvuru El Kitabı (DSM-5). Hekimler Yayın Birliği, Ankara.

Örsel, S., Güriz, O., Akdemir, A. ve Türkçapar, H. (2003). Panik Bozukluğu Alt Tiplerinin Belirtiler Açısından Araştırılması. Klinik Psikiyatri Dergisi, 6(4), 204-212.

Tamam, L. (2009). Panik Bozukluk. Actual Medicine Dergisi, 32-38.

Tükel, R. (2002). Panik bozukluğu. Klinik Psikiyatri Dergisi, 5-13.