Danışma Hattı

0539 890 59 50

Karşıt Olma Karşıt Gelme Bozukluğu

Karşıt Olma Karşıt Gelme Bozukluğu Nedir?

Karşıt olma karşıt gelme bozukluğu (KOKGB), çocuk veya ergende ailesine ya da otoriteye karşı gelme, kurallara uymak istememe, tartışmaya eğilim, düşmanca tavırlar ve uyumsuz davranışlar ile kendini gösteren bir bozukluktur. Bu danışanlar çabuk hiddetlenen, sık sık tartışmalara giren, alıngan yapıda kişilerdir. Olaylarla ilgili başkalarını suçlama eğilimi ve kin gütme de gözlenebilir (Tamam ve Döngel, 2018). Karşıt olma karşıt gelme bozukluğunda, sosyal kurallarda ve diğer kişilerin haklarında önemli ihlaller olmaz, ancak devamlı şekilde olumsuz, düşmanca ve karşı gelen bir tavrın olduğu söylenebilir (Arman, 2019).

Araştırmalar karşıt olma karşıt gelme bozukluğu olan çocukların ebeveynlerine daha güvensiz bağlanma gösterdiklerini belirtmektedir. Çocukluğunda olumsuz deneyimler yaşayan çocukların sonraki yıllarda düşmanca bir bakış açısı geliştirdikleri üzerinde de durulmaktadır. Ailenin ilgisizliği, aile içi bağların zayıf oluşu, aile içi şiddet, çocuk istismarı gibi olumsuz yaşam koşulları da KOKGB’nin nedenleri arasında sayılmaktadır. Sonuç olarak karşıt olma karşıt gelme bozukluğu çevresel, biyolojik, genetik ve sosyal faktörlerin birlikte rol alarak oluşturdukları, çoklu sebepleri olan bir bozukluktur. Alt sosyoekonomik düzeydeki ailelerde daha fazla görülmektedir (Tamam ve Döngel, 2018).

Hem çocukluk hem de ergenlik döneminde başlasa da sıklıkla çocukluk çağında, 6-8 yaşları arasında gözlenmektedir. Bugüne kadar yapılan araştırmalarda karşıt olma karşıt gelme bozukluğunun yaygınlığını %2-30 gibi çok geniş bir aralıkta verilmektedir. Yaşam boyu yaygınlığının erkeklerde %10.2-11.2, kızlarda %9.2 olduğu, cinsiyetler arasındaki bu farklılığının 13 yaşından sonra azaldığı belirtilmektedir. Ülkemizde yapılan bir çalışmada karşıt olma karşıt gelme bozukluğunun yaygınlığı %14.1 olarak belirtilmiştir (Tamam ve Döngel, 2018).

Klinik Belirtileri

Karşıt olma karşıt gelme bozukluğunun DSM-5 el kitabında yayınlanan belirtileri şunlardır:

1. Aşağıdaki belirtilerin herhangi birinden olmak üzere en az 4 belirti, en az 6 ay süreyle, kardeşi olmayan en az bir kişi ile etkileşimi sırasında kendini gösterir.

Öfkeli/Kolay Kızan Duygudurum

  • Sık sık hiddetlenir.
  • Sık sık alınganlık gösterir ya da kolay kızar.
  • Sık sık kızgın, içerlemiş ve güceniktir.

Tartışmacı/Karşı Gelen Davranış

  • Buyurma, yaptırma ya da yasak etme gücü olan kişilerle sık tartışmaya girer; çocuklar ve gençler, büyükleriyle sık tartışır.
  • Buyurma, yaptırma ya da yasak etme gücü olan kişilerin isteklerine ve kurallara sıklıkla uymaz ya da bunlara etkin biçimde karşı gelir ya da karşı koyar.
  • Sık sık, bilerek başkalarını kızdırır.
  • Kendi yanlışlarından ya da yanlış davranışları nedeniyle sıklıkla başkalarını suçlar.
  • Son altı ay içinde en az iki kez kin gütmüş ya da düşmanlık beslemiştir.

2. Bu davranış bozukluğu kişide ya da yakın çevresinde sıkıntı yaratır ya da okulla ilgili, işle ilgili işlevsellik alanlarında ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında olumsuz etki gösterir.

3. Bu davranışlar, yalnızca, psikotik bozukluk, madde kullanım bozukluğu, depresyon ya da bipolar bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır. Yıkıcı duygudurumu düzenleyememe bozukluğu belirtilerini karşılamamaktadır (Tamam ve Döngel, 2018).

Eş Belirti

Davranım bozukluğu bulunanlar eskiden karşıt olma karşıt gelme bozukluğunun belirtilerini karşılasa bile bu kişilere sadece davranım bozukluğu denirdi ancak DSM-5’te yapılan değişiklik ile artık bu iki bozukluk birlikte konulabilmektedir (Tamam ve Döngel, 2018). KOKGB ve davranım bozukluğu, DEHB ile çok sık birliktelik göstermektedir. Bu bozuklukların tek başlarında görüldüğü durumlarda ayırıcı yapmak önemlidir (Kayaalp, 2008).

Karşıt Olma Karşıt Gelme Bozukluğunun Süreci

Karşıt olma karşıt gelme bozukluğu belirtisi olan çocukların gelecekte yıkıcı davranış belirtileri gösterme riski artmaktadır. Zaman içinde davranım bozukluğu gelişebilmektedir (Tamam ve Döngel, 2018). Bu nedenle, fark edildiği anda bir uzmana başvurulması gerekmektedir.

Karşıt olma karşıt gelme bozukluğunun özgün bir ilaçla ilerleme süreci yoktur. Eşlik eden bozukluk var ise o bozukluğa yönelik çalışma mutlaka uygulanmalıdır. Karşıt olma karşıt gelme bozukluğunda ebeveynlerin eğitimi büyük önem taşımaktadır, ebeveynlere yönelik davranışçı terapi yaklaşımları uygulanabilir. Ayrıca çocuğun problem çözme becerilerini geliştirmeye yönelik çalışmada seanslarda yapılmaktadır (Tamam ve Döngel, 2018).

Yapılan Çalışmalar

Birçok çalışmada DEHB görülen çocuk ve ergenlerde en sık görülen psikiyatrik bozukluğun KOKGB olduğu ve %39-%59 oranında görüldüğü bildirilmiştir. Bazı araştırmacılar DEHB’yi KOKGB gelişimi için bir risk etmeni olarak değerlendirmiştir (Hergüner, 2012).

Yapılan bir çalışmada, ailelerin söylediklerine göre DEHB görülen ergenlerin %46,4’ünde karşıt olma karşıt gelme bozukluğu, öğretmenlerin bildirimlerine göre DEHB görülen ergenlerin de %52,5’inde karşıt olma karşıt gelme bozukluğu saptandı. Bu nedenle, DEHB ve diğer yıkıcı davranış bozukluklar ile bu bozuklukların ve yol açabileceği sorunlar hakkında öğretmenlerin ve ailelerin bilgilendirilmeleri sorunun daha erken fark edilip seans sürecine erken başlanması ve ergene destek olunması açısından önemlidir (Uyan, 2014).

Bununla ilgili yapılan bir başka çalışmada ise, DEHB’ye en sık eşlik eden psikiyatrik bozukluk KOKGB olmuştur (Hergüner, 2012).

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniği’ne başvuran danışanlarda eş belirti dağılımı ile ilgili yapılan bir araştırmada, en sık saptanan belirtiler dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, özgül fobi, karşıt olma karşıt gelme bozukluğu, uyum bozukluğu ve alt ıslatma olarak sıralanmıştır. Bu sonuçlar, ülkemizde yapılan diğer çalışmalar ile uyumlu olsa da bu çalışmalarda daha yüksek oranlarda KOKGB ve özgül fobi saptandığı göz ardı edilmemelidir. Farklı toplumlarda yapılan çalışmalarda ortaya çıkan oranlar ise çalışmadaki sonuçlar ile benzerlik göstermektedir (Görmez ve diğerleri, 2017).

Bir diğer çalışmada, yazarlar KOKGB’li 47 çocuktaki ebeveyn eğitimi ile karşılaştırıldığında, bilişsel davranışsal müdahale modelinin işbirlikçi problem çözme etkililiğini incelemiştir. Sonuçlar, işbirlikçi problem çözmenin seans süreci sonrası ve 4 aylık takip sürecinde çok işlevli alanlarda etkileyici gelişmeler sağladığını göstermiştir. Bu gelişmelerin birçok durumda, ebeveyn eğitiminin ürettiği gelişmelerden üstün olduğu bulunmuştur (Greene ve diğerleri, 2004).

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi kliniğine başvuruda bulunan 6-13 yaşları arasındaki çocuklardan dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan  67 çocuk (%55,8) ile dikkat eksikliği hiparektivite bozukluğu ve davranım bozukluğu olan 53 çocuk (%44,2) iki görüşmeci tarafından belirlenerek çalışma kapsamına alınmıştır. Bu çalışma kapsamında katılımcılar farklı dozlarda ilaç başlatılmış ve seans sürecinde 83 katılımcının ailesi ebeveyn gruplarına katılırken 37 katılımcının ailesi katılmamıştır. Çalışmanın sonucunda ise, ilaç ve aile eğitimini içeren kombine seans sürecinde DEHB, KOB ve DB belirtilerini azaltmak için etkili olduğu bulunmuştur (Ercan ve diğerleri, 2011).





Kaynakça

Arman, A. R. (2019). Karşıt olma karşı gelme bozukluğu ve davranım bozukluğunda izlem ve süreç, prognostik faktörler ve erken tedavinin etkisi. Turkiye Klinikleri Child Psychiatry-Special Topics, 5(1), 76-81.

Ercan, E. S., Kutlu, A., Durak, S., Ardıç, Ü. A., Deniz, Ü. ve Aydın, C. (2011).Yıkıcı davranış bozukluğu olan çocuklarda tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi: 18 aylık izlem çalışması. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 18(1).

Görmez, V., Örengül, A. C., Baljinnyam, S. ve Aliyeva, N. (2017). Çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğine başvuran hastalarda tanı dağılımı ve demografik özellikler. JMOOD, 7, 41-46.

Greene, R. W. ve diğerleri (2004). Effectiveness of collaborative problem solving in affectively dysregulated children with oppositional-defiant disorder: Initial findings. Journal of Consultingand Clinical Psychology, 72(6), 1157-1164.

Herguner, S. (2012). Psychiatric comorbidity in children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder/Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde eşlik eden psikiyatrik bozukluklar. Archives of Neuropsychiatry, 49(2), 114-119.

Kayaalp, L. (2008). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu. Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sempozyum Dizisi, 62, 147-152.

Tamam, L. ve Döngel, B. (2018). Yıkıcı bozukluklar, dürtü kontrol ve davranım bozuklukları. K. Oğuz Karamustafalıoğlu (Ed), Temel ve klinik psikiyatr içinde. Güneş Tıp Kitabevleri.

Uyan, Z. (2014). Ergenlerde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu sıklığının araştırılması. Konuralp Tıp Dergisi, 6(3), 21-26.