Danışma Hattı

0539 890 59 50

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite (DEHB)

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

DEHB çocukluk döneminde başlayan, yaşam boyu süren, etkilenen erişkinlerin akademik, sosyal ve iş yaşamlarındaki işlevsellikleri gibi birçok alanda günlük işlevselliği ciddi şekilde bozan nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Genel toplumda DEHB yaygınlığı yaşla birlikte azalır. DEHB yaygınlığı yaklaşık olarak çocukluk döneminde %8, ergenlikte %6 ve erişkinlikte %4 civarındadır. Bu bozukluk yaşam boyu gözlenen dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik gibi davranışsal belirtiler ve bu belirtilerin yol açtığı belirgin morbidite ve yeti yitimi ile karakterizedir. DEHB yaşama, kişilerarası ilişkilere, okul ve iş dünyasına yansıyan çeşitli olumsuz etkileri açısından toplumun ve sağlık hizmetlerinin önemli sorunlarından birisidir. DEHB çocukluk ya da erişkin döneminde olsun sadece danışanları değil çevrelerini, ailelerini, ebeveynlerini de etkiler (Öztürk Şahin ve Tuğlu, 2010).

DEHB Belirtileri Nelerdir?

Aşağıdaki dikkatsizlik belirtilerinden altısı ya da daha fazlası en az altı ay uyumsuzluk doğurucu ya da ve gelişim düzeyine göre aykırı bir derecede sürmüştür: (17 yaş üstünde en az 5 belirti yeterlidir) (Aşağıdakilerden ilki veya ikinci madde vardır).

  • Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde, işlerinde ya da diğer etkinliklerde dikkatsizce hatalar yapar.
  • Çoğu zaman üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı etkinliklerde dikkati dağılır.
  • Doğrudan kendisine konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür.
  • Çoğu zaman yönergeleri izlemez ve okul ödevlerini, ufak tefek işleri ya da iş yerindeki görevlerini tamamlayamaz (karşıt olma bozukluğuna ya da yönergeleri anlayamamaya bağlı değildir).
  • Çoğu zaman üzerine aldığı görevi ve etkinlikleri düzenlemekte zorluk çeker.
  • Çoğu zaman sürekli mental aktivite gerektiren görevlerden kaçınır, bunları sevmez ya da bunlarda yer almaya karşı isteksizdir.
  • Çoğu zaman üzerine aldığı görev ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri kaybeder.
  • Çoğu zaman dikkati dış uyaranlarla kolayca dağılır.
  • Günlük etkinliklerinde çoğu zaman unutkandır.


Aşağıdaki hiperaktivite-dürtüsel belirtilerinden altısı (ya da daha fazlası) en az altı ay süreyle uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyine göre aykırı bir derecede sürmüştür: (17 yaş üstünde en az 5 belirti yeterlidir.)

  • Çoğu zaman elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur.
  • Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar.
  • Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşturup durur ya da tırmanır.
  • Çoğu zaman sakin bir biçimde boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır.
  • Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır.
  • Çoğu zaman çok konuşur.
  • Çoğu zaman sorulan soru tamamlanmadan cevabını yapıştırır.
  • Çoğu zaman sırasını beklemede güçlüğü vardır.
  • Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da başkalarının yaptıklarının arasına girer. 
  • Belirtiler arasında bunların çoğunun 12 yaşından önce de var olması; iki ya da daha fazla ortamda belirtilerden kaynaklanan bir bozulmanın olması; toplumsal, okuldaki ya da mesleki işlevsellikte belirgin bozulma olduğunun açık kanıtlarının olması ve belirtilerin başka bir mental bozuklukla daha iyi açıklanamıyor olması yer almaktadır.


DEHB Terapisi Nasıldır?

  • Psikoeğitim
  • Farmakoterapi
  • Davranış terapi
  • Alternatif terapi

Psikoeğitim ile DEHB ilgili bilgilendirme yapılabilir. Farmakoterapi yöntemi ile ilaç desteğine başvurulabilir. Davranış bozuklu ile dürtüselliğin kontrolü, daha uzun düşünerek harekete geçme ve motor hareketliliğin uygun bir biçimde gerçekleştirilmesi sağlanmaya çalışılabilir veya alternatif çözümler ile diyet kısıtlamaları, yüksek doz vitamin, nörofeedback gibi yöntemlerden yararlanılabilir (Üneri, 2016).

Psikoterapi birçok DEHB’li çocukların sosyal ilişkilerini güçlendirerek uyumsuzluğunu azaltmayı, olumsuz davranışlarını da olumlu davranışlar ile değiştirmeyi amaçlamaktadır. Bu sebeple DEHB'nin olumlu yanıt sürecinde psikolojik destek faydalı olacaktır.

Kaynakça

Çev. Köroğlu, E. (2014). Amerikan Psikiyatri Birliği, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Beşinci Baskı (DSM-5), Tanı Ölçütleri Başvuru Elkitabı'ndan. Ankara: Hekimler Yayın Birliği.

Tuğlu, C. ve Öztürk Şahin, Ö. (2010). Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu: Nörobiyoloji, Tanı Sorunları ve Klinik Özellikler. DergiPark, 75-116.

Üneri, Ö. Ş. (2016). Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu. Erişim adresi: https://www.ankahed.org.tr/dosyalar/Aile_Hekimleri_DEHB_11.05.2016.pdf



Randevu Almak İster misiniz ?

Randevu Formu