Danışma Hattı

0539 890 59 50

Çocuklarda Obsesif Kompülsif Bozukluk (OKB)

Çocuklarda Obsesif Kompülsif Bozukluk (OKB) Nedir?

Obsesif kompülsif bozukluk (OKB); çocukların istenmeyen düşünceleri, duyguları ve korkuları olmasına neden olan bir durumdur. Bu düşüncelere obsesyonlar denir. Obsesyonlar, OKB'li çocukların düşünmekten vazgeçemeyeceği korkulardır. Düşüncelerinin mantıklı olmadığını fark edebilirler, ancak yine de bazı şeyler hakkında endişeli hissederler. Bu korkular şunları içerebilir (Hasan, 2017):

  • Kendileri ya da başka birinin rahatsızlanması, incinmesi ya da ölmesi,
  • Kötü bir söz söylemek, kötü bir düşünceye sahip olmak ya da bir hata yapmak,
  • Bir kuralı çiğnemek, kötü bir şey yapmak ya da günah işlemek,
  • Temiz, kirli veya mikroplu şeyler,
  • Düz, çift ya da düzenli olmayan şeyler,
  • Şanslı veya şanssız, kötü veya iyi, güvenli veya zararlı şeyler.


Obsesyon ve kaygıyı rahatlatmak için yapılan eylemlere (ritüellere) de kompülsiyonlar denir. Kompülsiyonlar, OKB'li çocukların tekrar tekrar yaptıkları davranışlardır. OKB, çocukların işlerin temiz, güvenli, sırayla, çift ya da doğru olduğundan emin olmak için kompülsiyonlar yapmaları gerektiğini hissetmelerine neden olur. OKB olan çocuklara, ritüeller kötü şeylerin olmasını önleme gücüne sahip gibi görünür. Kompülsiyonlar aşağıdaki ifadeler gibi şeyler içerir (Hasan, 2017):

  • Yıkama ve temizlemek,
  • Sık sık silmek, yeniden yazmak, yeniden okumak,
  • Bir kelimeyi, cümleyi veya soruyu gerekenden çok daha fazla tekrarlamak,
  • Üst üste birkaç kez kapıdan ve benzeri yerlerden girip çıkmak,
  • Işık, kapı, elektrikli aletler gibi şeylerin kapalı olduğundan emin olmak için defalarca kontrol etmek, 
  • Belirli sayıda bir şeye dokunmak.


Ebeveynler Çocuklarındaki OKB’yi Nasıl Fark Edebilir?

Birçok çocuk; ebeveynleri, öğretmenleri veya doktorları bunu fark etmeden önce bir süre OKB'ye sahiptir. Ebeveynler sadece çocukları söylerse ya da bu ritüelleri fark ederlerse bu durumu anlayabilirler. Bazen, ebeveynler OKB'nin sonuçları olabilecek diğer zorlukları fark edebilirler. Hasan (2017) bu zorluklardan birkaç örnek vermiştir:

  • Okulda konsantre problemleri ya da aktivitelerden keyif alımının azalması,
  • Sinirli, huysuz, üzgün veya endişeli hissetme hali,  
  • İşlerin iyi gidip gitmediğinden emin olamama, 
  • Karar verme ya da seçmede zorluk, 
  • Giyinmek, çanta düzenlemek, ödevleri tamamlamak veya duş almak gibi günlük görevleri yapmak için çok uzun süre harcama,
  • Bir işi mükemmel yapamadıklarında üzülmeleri, 
  • Ebeveyne, bir şeyi olması gerektiği şekilde söylemesi veya yapması konusunda ısrarcı olma.


OKB Nasıl Tespit Edilir?

OKB'nin tespiti için uzman bir çocuk psikoloğundan destek alabilirsiniz. Uzmanların yaptığı gerekli görüşmeler ve testlerde çözüm bulunmasına yeterli olacaktır. 

OKB'de Nasıl Sonuç Elde Edilir?

OKB, bilişsel davranışçı terapi ile elde edilebilir. İlaç desteğine ihtiyaç duyan çocuklar ilgili psikiyatristlere yönlendirilir. Riddle’ın (1998) yaptığı araştırmada, en etkili çözüm yöntemlerinin ise ilaç desteği ve maruz bırakma olduğunu söylenmiştir. 

Ebeveynler Ne Yapabilir?

Çocuğunuzla neler olduğu hakkında destekleyici bir şekilde konuşun, dinleyin ve ona sevgiyi gösterin. Çocuğunuzun onu ve durumunu anladığınıza dair şeyler söyleyin. Çocuğunuza durumunun daha iyi olabileceğine ve yardım etmek istediğinize dair güvence verin. Bir çocuk psikoloğundan randevu alın. OKB'nin üstesinden gelmek bir süreçtir. Terapi seanslarına katılmak ve verilen ödevleri tamamlamak önemlidir. Bunlar için çocuğunuzu teşvik edin (Hasan, 2017). 






Kaynakça

Hasan, S. (2017). Obsessive-Compulsive disorder. KidsHealth. Erişim adresi: https://kidshealth.org/en/parents/ocd.html

Riddle, M. (1998). Obsessive-Compulsive disorder İn children and adolescents. British Journal of Psychiatry, 173(S35), 91-96. Erişim adresi: https://www.cambridge.org/core/journals/the-british-journal-of-psychiatry/article/obsessivecompulsive-disorder-in-children-and-adolescents/4D348C49028745DF54ADE8B3A4870B80