Danışma Hattı

0539 890 59 50

Uyku Eğitimi

Bebek/Çocuk Uykusu ve Önemi

Bebeklik döneminde çocuğun kendiliği ile ilgili en kritik alanlar karakter, uyku/beslenme ve duygularını düzenlemesini içerir (Özmert, 2006). Daha sonraki yıllarda ise bunların dışında tuvalet eğitimi, kişisel temizlik, değer algısı, öz saygısı diğer önemli kendilik imajını oluşturur. Bebeğin kendiliğini sağlıklı biçimde oluşturmasında ilk yıl, önemli bir yapı taşıdır. İlk 12 ayda beslenme, uyku düzeni ve duyguların düzenlenmesi (özellikle bebeğin sıkıntıya verdiği yanıtlar) için bebeğin ve ailenin destek alması gerekir. Uyku-uyanıklık ritmi bebeklerin beyin gelişimi için önemli bir durumdur. Bir yaşına kadar bebeklerde altı çeşit uyku-uyanıklık döngüsü tanımlanmıştır. Bunlar REM uykusu (aktif), nonREM uykusu (sakin), mahmurluk, uyanıklık, yaygaracı ve aktif ağlamadır (Jellinek, Patel ve Froehle, 2002). Erken dönemlerde zamanın çoğunda bebek belirsiz uyku evresinden geçmektedir (Mirmiran, Maas ve Ariagno, 2003). REM uykusu bebeğin beyin gelişimi için kritiktir. Bu sırada dışarıdan uyaranın az olduğu bu uyku evresinde beyin gelişimi hızlanmaktadır. Fareler üzerinde yapılan bir çalışmada farelerin REM uykusu ilaçlarla baskılanmıştır (Mirmiran ve ark., 1983). Bu farelerin yetişkinlik döneminde kaygısının arttığı, cinsel davranışların azaldığı ve uyku sorunları yaşadıkları gözlemlenmiştir.

Bebek Neden Uyumaz?

  • Düzensiz uyku döngüsü ve gece uyku saatlerinde değişiklikler sebebi ile çocuk uyuyamayabilir (Culbertson, Newman ve Willis, 2003).
  • Öğle uykusu sebebi ile çocuğun, uyku saatinde uykusu olmayabilir.
  • Aile çocuktan, gereğinden fazla uyumasını isteyebilir.
  • Çocuğun uykuya dalarken daha çok ebeveyn desteğine ihtiyaç duyabilir.
  • Çeşitli korkular yüzünden uykuya dalmakta zorluk çekebilir.
  • Anne/baba uyku saatlerinde çocuktan ayrılmakta güçlük yaşayabilir.
  • Bu durum çocuğa gün içinde yeteri kadar ilgi göstermediğinden suçluluk duyup, çocuğa uygun sınırlar koyamayan ailelerde görülür.
  • Aile içi problemler çocuğun uyku ritmini kötü yönde etkilemektedir.
  • Uyku ve yeme düzenindeki değişiklikler de uyku düzensizliklerini artırır.
  • Ailenin aşırı sempati göstermesi ile kural bozucu davranışlar güçlenebilir.
  • Çocuğun mantıksız isteklerine ailelerin koşulsuz kabulü bu davranışları pekiştirebilir.


Uyku Eğitimi Nedir?

Uyku eğitimi, ebeveynlerde çocuğun uykuya olan ihtiyaçları konusundaki bilgi eksikliklerini gidermek, çocuğun kendini regüle etmesiyle dış uyaran olmadan uykuya dalmasını sağlayan bir eğitimdir. Bu eğitimlerde ailelere bebeklerinin uyku-uyanıklık döngüsü sorulmalı ve bu konuda onlara yol gösterilmelidir (Özmert, 2006). Profesyonellerin vurgulaması gereken konu televizyonun rahatlatıcı olarak kullanılmaması gerektiğidir (Özmert, Toyran ve Yurdakök 2002; American Academy of Pediatrics, 2001). Ailenin televizyon alışkanlıklarının tekrar gözden geçirilmesi ve bu konularda rehberlik yapması bir kez daha hatırlanmalıdır.

Neden Başvurulur?

Okul öncesi çocuklar ve bebekler için uyku problemi en çok karşılaşılan, profesyonellere başvurulan durumlardan birisidir. Uykusuz bebek/çocuk stres altında kalır, bu durum ailenin fiziksel ve ruhsal iyi oluşunu da etkiler. Bebeğin geceleri uyanması, saatlerce sakinleşememesi küçük bir ihtimal de olsa istismarı akıllara getirir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda anne ve babalara doğum sonrası dönemde tavsiyelerde bulunarak uyku sorunlarının önlenmesinin mümkün olabileceği ileri sürülmüştür (Susan ve ark., 1996).

Ne İşe Yarar?

Erken çocukluk döneminde yapılan eğitimsel müdahaleler, ebeveynlerin konusunda bilgilendirilmesi çocuğun tutumları, öz yeterliği ve uyku davranışları üzerinde etkili olabilir (Katherine ve ark., 2014). Bununla birlikte, yeni bilgilerin tekrarıyla karşılaşmak ebeveynler dışında çocuklara da yararlı olabilir. Aileler okul öncesi çocuklarının genellikle uyku süresinin yetersiz oluşundan şikâyet etmektedirler (Astill ve ark., 2012; Hale, Berger ve LeBourgeois, 2011) ve bu da çocukların uyku ihtiyaçları konusunda ebeveynlerin sınırlı bilgi sahibi olmaları ile ilişkilidir. Ailelerin %50 ila %75’i çocukların ne kadar uykuya ihtiyaç duyduğunu tam olarak bilememektedirler (Owens, Jones ve Nash, 2011; Schreck ve Richdale, 2011). Ebeveynler, özellikle çocukları küçükken (uyku düzenleri üzerinde tam kontrole sahip olduklarında), uyku konusunda eğitime ihtiyaç duyarlar (Katherine ve ark., 2014).

Uyku Eğitimi

Unutulmamalıdır ki, uyku problemi yaygın olduğu kadar çözümü mümkün bir problemdir. Bebeğiniz/çocuğunuzun sağlıklı kişilik ve beyin gelişimi için bir o kadar da çözülmesi vazgeçilmez bir konudur. Bu problemin çözülmesi için merkezimizdeki profesyonellerden uyku eğitimi almanız önerilir.

Kaynakça

American Academy of Pediatrics. Committee on Public Education. Children, Adolescents, and Television. Pediatrics 2001; 107: 423-426.

Astill, R. G., Van der Heijden, K. B., Van Ijzendoorn, M. H. ve Van Someren, E. J. Sleep, cognition, and behavioral problems in school-age children: a century of research meta-analyzed, Psychol Bull, 2012,138; 1109-38.

Culbertson, J. L., Newman, J. E. ve Willis, D. J. Childhood and adolescent psychologic development. Pediatr Clin North Am 2003; 50: 741-764.

Hale, L., Berger, L. M., LeBourgeois, M. K. ve Brooks-Gunn, J. A. Longitudinal study of preschoolers' language-based bedtime routines, sleep duration, and well-being, Fam Psychol, 2011, 25; 423-33.

Jellinek, M., Patel, B. P. ve Froehle, M. C. (eds). Bright Futures In Practice: Mental Health, Volume I. Practice Guide. Arlington, VA: National Center for Education in Maternal and Child Health, 2002.

Katherine, E. ve Wilson, A. L. (2014). Evaluation of a Sleep Education Program for Low-Income Preschool Children and Their Families. Sleep, 1117-1125.

Mirmiran, M., Maas, Y. G. ve Ariagno, R. L. Development of fetal and neonatal sleep and circadian rhythms. Sleep Med Rev 2003;7:321-324.

Mirmiran, M., Scholtens, J., Van de Poll, N. E., Uylings, H. B., Van der Gugten, J. ve Boer, G. J. Effects of experimental suppression of active (REM) sleep during early development upon adult brain and behavior in the rat. Brain Res 1983; 283: 277-286.

Owens, J. A., Jones, C. ve Nash, R. Caregivers' knowledge, behavior, and attitudes regarding healthy sleep in young children, J Clin Sleep Med, 2011, 7; 345-50.

Özmert, E. N. (2006). Erken çocukluk gelişiminin desteklenmesi-III: Aile. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 256-273.

Özmert, E., Toyran, M. ve Yurdakök, K. Behavioral correlates of television viewing in primary school children evaluated by the child behavior checklist. Arch Pediatr Adolesc Med 2002; 156: 910-914.

Schreck, K. A. ve Richdale, A. L. Knowledge of childhood sleep: a possible variable in under or misdiagnosis of childhood sleep problems, J Sleep Res, 2011, 20; 589-97.

Susan, M. ve Kerr, S. A. (1996). Preventing sleep problems in infants: a randomized controlled trial. JAN, 938-942.