Danışma Hattı

0539 890 59 50

Egzersiz Bağımlılığı

Egzersiz Bağımlılığı Nedir?

Egzersiz bağımlığının tanımı, fiziksel egzersiz yapmaya karşı aşırı istekli olma ve egzersiz yapma, egzersizin zararlı etkileri olmasına rağmen, örneğin sakatlık halinde bile, egzersiz yapma ve engellenme durumunda kendini kötü hissetme olarak adlandırılan bir durumdur. Bağımlılık kavramının biyolojik bir madde dışında fiziksel egzersiz için kullanılıyor olması karışıklık yaratmaktadır. Kimyasal maddeler ile gelişen bağımlılıkların dışında kalan internet bağımlılığının, kumar bağımlılığının ve egzersiz bağımlılığının kompülsif impulsif çizgide benzer davranışsal fenomenler olduğu düşünülebilir.

Egzersiz bağımlılığı; psikoaktif madde bağımlılığı, tolerans gelişmesi, yoksunluk belirtilerinin olması ve işlevselliğin bozulması ile bozukluk olarak kavramlaştırılmıştır. Egzersiz bağımlılığının üç ana bileşeninden birincisi tolerans (istenilen etkiye ulaşmak için egzersiz miktarının artırılması ya da aynı miktarda egzersiz yapmaya devam etme sonucunda etkilerin azalması), ikincisi çekilme etkisinin görülmesi (davranış engellendiğinde olumsuz yönde etkilerin görülmesi, yoksunluk) ve üçüncüsü kompülsif davranış (stres ve kaygıdan kaçınmak için davranışın tekrarlaması) olarak adlandırılmaktadır.

Birincil ve İkincil Egzersiz Bağımlılığı

Birincil egzersiz bağımlılığında sorun olan egzersiz davranışının işlev kaybına yol açacak şekilde tutku ile yapılmasıdır. Bırakılmamasının ardında bu eyleme olan ruhsal ve fiziksel bağ vardır. İkincil egzersiz bağımlılığı ise yeme bozukluğuna bağlı olarak zayıf kalma çabalarını desteklemek amacı ile yapılan, telafi edici davranışlar niteliği olan egzersiz bağımlılığıdır. Temel olarak bağımlılık kavramı birincil olan için geçerlidir. İkincil egzersiz bağımlılığı yeme bozukluğundan kaynaklandığı için bağımlılık olarak adlandırılmamıştır.

Belirtileri

12 aylık bir dönem içinde aşağıdaki belirtilerden en az 3 tanesinin bulunması ve klinik olarak bir sıkıntıya ve bozulmaya yol açmasıdır. Egzersiz bağımlılığı belirtileri:

  • Tolerans gelişmiş olması,
  • Yoksunluk gelişmiş olması,
  • Tasarlanandan daha fazla süre egzersiz yapılması,
  • Egzersizi bırakma ya da denetim altına almak için boşa çıkan çabaların olması,
  • Egzersiz yapmak için fazla zaman harcama,
  • Egzersiz yüzünden önemli toplumsal ve mesleki işlevlerde azalma olması,
  • Sakatlık veya yaralanmalara rağmen egzersiz yapmaya devam etme.


Egzersiz bağımlılığı yeni bir kavramdır. Bağımlılığın genel ölçütleri içinde değerlendirilmelidir. Özellikle sporcular arasında bu bozukluğun gizli kalma eğilimi ve belirti sorunları olduğu unutulmamalıdır.

BDT ile Egzersiz Bağımlılığı 

Egzersiz bağımlılığı için eğitim, psikoterapi ve alternatif iyileşme seçenekleri önerilmektedir. Özellikle bilişsel süreçlere odaklanma ve davranışsal yaklaşım önerilmektedir. Bunun için kişiden şunları benimsemesi beklenir:

  • Birincil destek için rolünü ve sorumluluğunu kabul etmesi ve yönetim süreçlerine katılma,
  • Bağımlılığın diğer kişiler ile olan iletişimi kesintiye uğrattığını anlama,
  • Kontrol kaybının yol açtığı aşırı korkuyu, çaresizliği ve bunun kompülsiyon ile ilişkili düzensiz davranış olabileceğini fark etme.




Kaynakça

Vardar, E. (2012). Egzersiz Bağımlılığı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 21(3), 163-173.