Danışma Hattı

0539 890 59 50

Premenstrüel Disforik Bozukluk

Premenstrüel Disforik Bozukluk Nedir?

Premenstrüel sendrom kadınlarda menstrüel döngünün geç luteal döneminde memelerde şişkinlik, baş ağrısı, halsizlik ve kilo alımı gibi fiziksel ve depresif duygudurum, irritabilite, gerginlik gibi ruhsal belirtilerin ortaya çıkıp bu durumun genellikle menstürasyonun başlamasıyla ortadan kalktığı bir tablodur. Bu belirtiler kadınların %80'inde görülmekle beraber yaklaşık %5 kadında klinik olarak anlamlı olacak şekilde şiddetlidir. Bu belirtilerin klinik veya sosyal olarak etkili olacak düzeyde olması durumunda premenstürel disforik bozukluk veya geç luteal faz bozukluğu adıyla bir psikiyatrik rahatsızlık olarak sınıflandırılmaktadır (Türkçapar, 2011).

Premenstrüel Disforik Bozukluğun Belirtileri

Premenstrüel disforik bozukluk için DSM-5'te yer alan belirtiler şunlardır (Türkçapar, 2011):

1. Son bir yıl içindeki siklusların çoğunda aşağıdaki belirtilerden 5 veya daha fazlasının mensturasyon başlamadan önceki son hafta ortaya çıkması ve menstürasyonun başlamasıyla beraber birkaç gün içinde düzelmesi ve kanama bittikten sonra en aza inmesi veya tamamıyla kaybolması, belirtilerden en az birinin (1), (2), (3), veya (4) olması gereklidir.

  • Belirgin duygusal oynaklık (örneğin duygu durum kaymaları, aniden kederli veya ağlamaklı hissetme veya reddedilmeye karşı aşırı hassasiyet),
  • Belirgin sinirlilik veya öfke veya artmış kişiler arası çatışmalar,
  • Belirgin depresif duygudurum, umutsuzluk hisleri veya kendini suçlayan düşünceler,
  • Belirgin kaygı, gerilim, hep tetikte olma duygusu,
  • Her zaman yapılan etkinliklere karşı ilgi kaybı (örneğin iş, okul, arkadaşlar, hobiler),
  • Subjektif olarak konsantrasyonda güçlük hissi,
  • Halsizlik, kolay yorulma veya belirgin enerji yokluğu,
  • İştahta belirgin değişiklik, aşırı yeme veya belli bazı gıdalara aşerme,
  • Aşırı uyku veya uykusuzluk,
  • Subjektif olarak baskı altında olma veya kontrolden çıkacakmış hissi,
  • Memelerde hassasiyet veya şişme, eklem veya kas ağrısı şişkinlik hissi, kilo alımı gibi diğer fiziksel belirtiler.

2. Bu belirtiler klinik olarak anlamlı derecede sıkıntıyla bağlantılıdırlar veya iş, okul, genel sosyal aktiviteler veya diğerleriyle ilişkilerde (örneğin sosyal faaliyetlerden kaçınma, işte okulda veya evde beceri ve verimliliğin azalması) bozulmaya yol açarlar.

3. Bu bozukluk sadece başka bir rahatsızlığın, örneğin majör depresif bozukluk, panik bozukluğu, distimik bozukluk veya bir kişilik bozukluğu (bunların herhangi birinin üzerine eklenebilmekle beraber) belirtilerinin alevlenmesiyle daha iyi açıklanmaz. D, A, B ve C ölçütleri ileriye dönük olarak en az iki siklusta günlük olarak derecelendirilerek konfirme edilmelidir (Bu konfirmasyon öncesi belirtiler ancak geçici olarak söylenebilir). 

4. Bu belirtiler herhangi bir maddenin doğrudan fizyolojik etkilerine veya genel tıbbi duruma (örneğin hipertiroidizm) bağlı değildir. 

5. Oral kontraseptif kullananlarda kadının oral kontraseptif almadığı dönemlerde premenstruel belirtilerin var olduğu ve şiddetli olduğu bildirilmediği müddetçe premenstruel disforik bozukluk denilmemelidir. Önerilen bu değişikliklerin gerekçesi incelendiğinde yapılan araştırmaların getirdiği verilerin PMDB'nin artık araştırılması gereken bozukluk kategorisi yerine bozukluk olarak sınıflandırma sisteminde yer alacak olgunluğa ulaştığı belirtilmektedir. Bozukluğun ölçütlerinde önerilen değişiklikler ise daha net ve ileriye dönük olarak 2 siklusta derecelendirme yapılarak yanlış pozitif belirtilerin azaltılmasına dönük değişiklikler olduğu görülmektedir.

Ayırıcı Belirtiler

Uzm. Dr. Helvacı Çelik (2017), premenstrüel disforik bozukluğun ayırıcı belirtileri şu şekildedir:

  • Premenstrüel sendrom
  • Distimi
  • Siklotimi   
  • Kişilik bozukluğu
  • Panik bozukluğu
  • Majör depresif bozukluk 
  • Kaygı bozukluğu
  • Polikistik over sendromu
  • Hipotiroidi-hipertiroidi
  • Fibrokistik meme
  • İlaç-alkol kötüye kullanımı
  • İrritabl bağırsak sendromu
  • Endometriosis
  • Çikolata kisti
  • Dismenore
  • Konstipasyon
  • Anemi
  • Migren   
  • Perimenaposal belirtiler


BDT ile Premenstrüel Disforik Bozukluk

Premenstrüel disforik bozukluğu, bilişsel davranışçı terapiyle iyileştirme faydalarından biri kişideki olumsuz duygusal tepkiler ve impulsif davranışlara ilişkin bilişsel davranışçı müdahaleler ve sorun çözme yöntemlerinin kişiyi rahatlatmaya yardımcı olmasıdır. Bilişsel müdahalelerde kişinin duygusal tepkilerinde düşünce ve yorumlarının rolü üzerinde durularak bu düşünsel tepkilerin daha gerçekçi, uygun ve işlevsel olmasına dönük bir süreç yürütülür. Bu süreç bütün bilişsel davranışçı terapi uygulamalarında olduğu gibi danışanın kendisinin sokratik yöntemle daha gerçekçi, uygun ve işlevsel bakış açısını keşfetmesiyle gerçekleşecektir (Türkçapar, 2011).




Kaynakça

Helvacı Çelik, F. G. (2017).  DSM-5’te Premenstruel Disforik Bozukluk. StudyLib. Erişim adresi: https://studylibtr.com/doc/5617275/premenstr%C3%BCel-disforik-bozukluk-ve-dsm

Türkçapar, A. F. ve Türkçapar, M. H. (2011). Premenstruel Sendrom ve Premenstruel Disforik Bozuklukta Tanı ve Tedavi: Bir Gözden Geçirme. Klinik Psikiyatri Dergisi, 14(4). Erişim adresi: https://www.journalagent.com/kpd/pdfs/KPD_14_4_241_253.pdf