Danışma Hattı

0539 890 59 50

Sınav Kaygısı

Kaygı

Yetişkinlerde olduğu gibi ergenler de diğer nesneler, diğer nesnelerle kurduğu ilişkiler ve kendilikleri ile ilgili kaygı geliştirmektedirler (Kutlu, 2001). Kaygı kişinin yaşadığı, kötü bir şey olacak hissi ile gelen sıkıntı olarak düşünülebilir. Kaygı çok da önemsenmeyecek kadar yaşanan tedirginlikten, dehşet haline kadar gidebilen geniş bir yelpazede tanımlanabilir (Öztürk, 1981). Kaygı fiziksel sonuçların (kalp ritminin artışı, terleme, gerginlik vs.) yanında düşünsel süreçleri de bloke ettiği görülmüştür (Bootzin, 1986).

Sınav Kaygısı

Yetkin, her anlamda işleyen ve başarılı insan potansiyeli toplum refahı için sayılabilecek en önemli güçlerden biridir. Bu bağlamda incelendiğinde eğitime yapılan yatırımın uzun vadede gerekli olduğu söylenebilir (Yıldırım, 2000). Ülkemizde bu potansiyeli elde etmek için geliştirilen sınav odaklı eğitim sistemi, öğrencilerin başarısında ebeveynlerin daha fazla maddi kaynak ve zaman harcamaları ile başarı elde edilebileceğini düşündürmektedir. Bu durumda öğrencilerde, sınav ile değerlendirileceği zaman gerginlik ve istenmeyen bir durum olarak tanımlanan (Ergene, 2003) sınav kaygısı ortaya çıkmaktadır (Çapulcuoğlu ve Gündüz, 2013). Sınav kaygısı, gencin sınavın sonucunda başarılı olamayacağına veya sınavda iyi bir performans gösteremeyeceğine inanmasıyla deneyimlediği korku ve endişeyle karakterize bir duygudur (Aiken, 1985). Sınav kaygısı, gencin kendiliği ile yaşadığı kaygıların en önemlilerinden biri sayılabilir. Türkiye'de yapılmış çalışmaların sonucunda, gençlerin yüksek oranda üniversiteye yerleşememe kaygısı yaşadıkları söylenebilir (Yavuzer, 1992).

Sınav Kaygısı Neden Yaşanır?

Sınav kaygısı ve bu kaygıyı ortaya çıkaran, arttıran sebepler ile ilgili yurtiçi ve yurtdışında yeterli düzeyde araştırma ve çalışma yapılmıştır (Boyacıoğlu ve Küçük, 2011). Bu çalışmaların sonucunda sınav kaygısında gencin;

  • Akademik başarı beklentisinin gereğinden yüksek olması,
  • Benlik saygısının düşüklüğü ve gencin mantık dışı (kendisi, dünya ve geleceği ile ilgili) inançları,
  • Başarı durumu ve not ortalaması,
  • Mizaç özellikleri,
  • Hedefinin belirsiz olması,
  • Planlı olmaması,
  • Nasıl çalışacağını bilmemesi ve etrafında ona destek olacak yetkin birinin bulunmaması,
  • Sosyal çevresi,
  • Cinsiyeti,
  • Ebeveynlerinin eğitim düzeyi,
  • Ailenin sosyoekonomik düzeyi,
  • Okuldaki eğitim anlayışının ve öğretmenlerin katı, olumsuz, soğuk ve kırıcı olması,
  • Sınıf geçmenin zor oluşu ve notların gereğinden fazla kırılması ile ilişkili olduğu söylenebilir.


Sınav Kaygısı Nasıl Anlaşılır? Belirtileri nelerdir?

Sınav kaygısı olan bir kişide fiziksel anlamda (Boyacıoğlu ve Küçük, 2011):

  • Uyuyamama,
  • Uyuduğunda görülen kâbuslar,
  • Kalp çarpıntısı,
  • Terleme,
  • Mide bulantısı,
  • Baş ağrısı ve bunun gibi semptomlar görülürken,
  • Davranışsal anlamda;
  • Gerginlik,
  • Sinirlilik,
  • Öfkelilik,
  • Karamsarlık,
  • Mutsuzluk,
  • İsteksizlik,
  • Boş vermişlik halleri görülebilir.

Ayrıca bu gençler uyuyamadıklarını, başarısızlık durumunda mahvolacaklarını, iştahsız olduklarını, hayattan hiç zevk almadıklarını bildirmişlerdir (Baltaş, 1998). Araştırmalara göre gençler sınav öncesinde soruları anlayamama ve gerekli olacak bilgileri hatırlayamama sebebi ile kaygı duygusunu deneyimlemektedir (Kutlu, 2001). Sınav sonrasında ise onlardan beklenen gerçekçi olmayan tercihler ve onların istemedikleri alanlara yerleşme ihtimalleri gibi nedenlerle sürmekte olduğu bulunmuştur (Baymur, 1978; Kuzgun, 1983).

Sınav Kaygısının Sonuçları Nelerdir?

Başarıyla doğrudan ilişkili olan sınav kaygısı, eğitim sürecinde yaşanan kaygılı süreçlerde etkilenmekte ve tükenmişlik duygusunu deneyimleme riskini arttırmakta etkili olabilir (Çapulcuoğlu ve Gündüz, 2013). Kaygının öğrenme sürecini ve sınav başarısını olumsuz anlamda etkilediğini bulan birçok araştırma literatürde bulunmaktadır (Kutlu, 2001). Bu araştırmaların sonuçlarında, sınav kaygısındaki artışın öğrencinin motivasyonunu arttırmadığı, aksine beyinde kimyasal olarak öğrenmeyi bloke eden faktörlerin oluşumuna yol sebep olduğu bulunmuştur (Baltaş, 2000). Sınav kaygısıyla ilgili yapılmış bir başka çalışmanın sonucunda ise; sınav kaygısı arttıkça diğerleri ve kendisi tarafında olumsuz değerlendirilme ve diğer kaygı türlerinin arttığı, özgüvenin ise düştüğü saptanmıştır (Hambree, 1988).

Ayrıca bilişsel anlamda gençler (Boyacıoğlu ve Küçük, 2011):

  • Sınavda başarılı olamamak,
  • Sınav sonucunda her şey kötü olacağı,
  • Herkes ondan daha akıllı olduğu,
  • Başarısız olursa bir daha toparlanamayacağı,
  • Her şeyi unutarak aklı a gereken bilgilerin gelmeyeceği,
  • Yetersiz ve diğerlerine göre eksik olduğu,
  • Anne ve babasının ne der gibi düşünceleri geliştirmektedirler.


Sınav Kaygısı Danışmanlığı

Bireyin aile ve çevresi yaşamda oldukça kritik bir öneme sahiptir (Kutlu, 2001). Gencin deneyimlediği sınav kaygısı, genç ile aile ve yakın çevresi tarafından paylaşılmaktadır. Bu duygulanım sonucunda ebeveyn, öğrencinin performansını araştırma, genci gözlemlemekte, şimdi yaptıkları ve gelecekte yapacakları konusunda gençten güvence ve bilgi istemekte ve hatta onun yerine kararlar vererek gencin yaşamında kritik olan bir konuya kendileri yol çizebilmektedir. Bu ise öğrencinin, ailesinden ve çevresinden çekinmesine sebep olmaktadır.

Unutulmamalıdır ki sınav kaygısı yaygın olduğu kadar, çözümü mümkün bir problemdir. Eğer genciniz veya çocuğunuzla böyle bir problem yaşadığınızdan şüpheleniyorsanız, kurumumuza başvurarak profesyonel bir yardım almanızı öneririz.

Kaynakça

Besharat, M. A. Parental perfectionism and children’s test anxiety. Psychol Rep 2003; 93:1049-55.

Boyacıoğlu, N. ve Küçük, L. (2011). Ergenlikte Mantık Dışı İnançlar Sınav Kaygısını Nasıl Etkiliyor? Psikiyatri Hemşireliği Dergisi. 2 (1), 40-45.

Çakmak, Ö. ve Hevedanlı, M. Eğitim ve fen-edebiyat fakülteleri biyoloji bölümü öğrencilerinin kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 2005; 4:115-27.

Çapulcuoğlu, U. ve Gündüz, B. (2013). Öğrenci Tükenmişliğini Yordamada Stresle Başa çıkma, Sınav Kaygısı, Akademik Yetkinlik ve Anne-Baba Tutumları. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 3 (1). 201-217.

Çivitci, A. Ergenlerde mantık dışı inanç ve sürekli kaygı ilişkisi. Eğitim Fakültesi Dergisi 2006; 7:27-39

Kutlu, Ö. (2001). Ergenlerin Üniversite Sınavına İlişkin Kaygıları. Eğitim ve Bilim. 26 (121), 12-23.

Tümerdem, R. Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi kimya son sınıf öğrencilerinin kaygılarını etkileyen etmenler. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 2007; 6:32-45.

Yıldırım, İ. Family variables influencing test anxiety of students preparing fort he university entrance examination. Eurasian Journal of Educational Research 2008; 31:171-86.